Energetyka
Służba dyspozytorska.

System elektroenergetyczny to, według ustawy Prawo Energetyczne, sieci elektroenergetyczne oraz przyłączone do nich urządzenia i instalacje, współpracujące z tymi sieciami lub instalacjami. Jest to nic innego jak zespół urządzeń służących do wytwarzania, przesyłu, rozdziału, magazynowania i użytkowania energii elektrycznej. Operatywne zarządzanie systemem elektroenergetycznym należy do służb dyspozytorskich. Artykuł wprowadza w zagadnienie służby dyspozytorskiej w systemie elektroenergetycznym.

 

 

 

Krajowy System Elektroenergetyczny (KSE) składa się z trzech głównych podsystemów, wytwórczego, sieci przesyłowej oraz sieci dystrybucyjnych. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 Prawo Energetyczne wprowadza pojęcie operatorów systemu przesyłowego (OSP) oraz dystrybycyjneg0 (OSD) i definiuje kompetencje poszczególnych operatorów określając system, którym zarządzają. Zgodnie z tym sieć przesyłowa jest to sieć wysokich i najwyższych napięć, którą zarządza operator systemu przesyłowego. W skład systemu przesyłowego wchodzą sieci 220kV, 400 kV oraz 750kV. Natomiast sieci o napięciu 110 kV i niższe wchodzą w skład systemu dystrybucyjnego, którym zarządzają operatorzy systemu dystrybucyjnego. Każdy z operatorów posiada swoje służby dyspozytorskie operatywnie zarządzające wydzieloną częścią systemu elektroenergetycznego. Służba dyspozytorska w KSE ma strukturę hierarchiczną i podzielona jest ze względu na kompetencje.

 

  • Krajowa Dyspozycja Mocy (KDM) – służba dyspozytorska OSP nadzorująca pracę sieci przesyłowej tj. 750, 400 i 220 kV, także wybranymi liniami 110kV o znaczeniu systemowym, dysponuje mocą JWCD (Jednostek Wytwórczych Centralnie Dysponowanych) oraz w ograniczonym zakresie JWCK (Jednostek Wytwórczych Centralnie Koordynowanych). KDM zarządza również międzynarodową wymianą energii elektrycznej oraz ograniczeniami systemowymi.
  • Obszarowa Dyspozycja Mocy (ODM) – służba dyspozytorska OSP nadzorująca pracę sieci przesyłowej oraz koordynowanej 110 kV na swoim obszarze, kieruje operacjami łączeniowymi w sieci przesyłowej. ODM dysponuje również mocą JWCD i JWCK w ograniczonym zakresie.
  • Centralna Dyspozycja Mocy (CDM)[1]/Zakładowa Dyspozycja Mocy (ZDM)/Zakładowa Dyspozycja Ruchu (ZDR) – służba dyspozytorska OSD kierująca pracą sieci lokalnej rozumianej jako obszar sieci danego zakładu – głównie sieć 110 kV znajdującą się na terenie działania danego Zakładu Energetycznego oraz nad transformatorami w Głównych Punktach Zasilania (GPZ, Stacjach 110 kV/SN)
  • Oddziałowa Dyspozycja Stacji (ODS)[2] – służba dyspozytorska OSD kierująca ruchem urządzeń w Głównych Punktach Zasilania (GPZ, Stacjach 110 kV/SN)
  • Regionalna Dyspozycji Mocy (RDM)/Rejonowa Dyspozycji Ruchu (RDR) – służba dyspozytorska OSD kierująca pracą urządzeń w lokalnych GPZ (w porozumieniu z ODS/ZDM/ZDR), liniami napowietrznymi i kablowymi SN i nn na terenie danego rejonu należącego do zakładu energetycznego.
  • Dyżurny Inżynier Ruchu Elektrowni (DIRE) – służba dyspozytorska wytwórcy kierująca pracą jednostek wytwórczych danej elektrowni.
  • Dyżurny Inżynier Ruchu (DIR) – służba dyspozytorska odbiorcy końcowego przyłączonego do sieci przesyłowej.

 

Służba dyspozytorska realizuje zadania operatora systemu w zakresie prowadzenia ruchu urządzeń w celu dostarczania energii elektrycznej w sposób ciągły i niezawodny. Do głównych jej należy prowadzenie ruchu, programowanie i analizowanie pracy podległej sieci oraz kierowanie pracą jednostek wytwórczych. Służby dyspozytorskie opracowują układy normalne pracy sieci zapewniające zasilenie wszystkich przyłączonych odbiorców z zachowaniem odpowiednich standardów jakościowych energii elektrycznej. Wykonują, przy współpracy z personelem ruchowym, odpowiednie przełączenia dla realizacji inwestycji oraz prac eksploatacyjnych, a także koordynują prace wykonywane na zarządzanych przez nią sieciach. W przypadku wystąpienia awarii podległej sieci odpowiedzialne są za zlokalizowanie i wyłączenie z ruchu uszkodzonego elementu sieci celem wykonania niezbędnych napraw.

W celu usprawnienia swojej pracy, służby dyspozytorskie wykorzystują szereg narzędzi do monitorowania parametrów sieci, oraz modelowania  i zmiany układu jej połączeń. Osoby pracujące na stanowiskach dyspozytorskich muszą posiadać odpowiednie predyspozycje, pozwalające na skuteczne działania, zwłaszcza w sytuacjach zakłóceniowych. Rozwój technologiczny pozwala im skracać czas odbudowy systemu i odpowiednio szybko podejmować działania prewencyjne w celu jego obrony.

W sytuacjach zakłóceniowych dyspozytorzy kierują wszelkimi działaniami i koncentrują się na maksymalnym skróceniu przerw w dostawie energii. Działania te są związane ze współpracą ze służbami dyspozytorskimi innych OSP/OSD oraz personelem ruchowym własnym i obcym.

Służby dyspozytorskie są więc kluczowe dla pracy całego systemu elektroenergetycznego. Sposób w jaki działają ma szeroki wpływ na wszelkie dziedziny życia społeczno-gospodarczego. Przerwa w dostawie energii elektrycznej powoduje konkretne straty gospodarcze, a także ma niekorzystny wpływ na sferę społeczną.

 

Autor: Orici
Wyświetleń: 231|Komentarzy: 0|Ocena: 0|Głosów: 0